(15/4/2026) Cảnh báo doanh nghiệp XNK nông sản: Sập bẫy lừa đảo quốc tế, một doanh nghiệp hồ tiêu mất trắng 600.000 USD

Bỏ qua các nguyên tắc an toàn tài chính vì nôn nóng chốt đơn hàng lớn, một doanh nghiệp xuất khẩu Việt Nam đã nếm "trái đắng" tại thị trường Pakistan với số tiền thiệt hại lớn.

Một vụ lừa đảo thương mại liên quan đến 21 container hồ tiêu xuất khẩu sang Pakistan với thiệt hại gần 600.000 USD đang gióng lên hồi chuông cảnh báo đối với cộng đồng doanh nghiệp chế biến, xuất khẩu các loại gia vị tại Việt Nam.

21 container giao đi nhưng không được thanh toán

Theo thông tin từ Hiệp hội Hồ tiêu và cây gia vị Việt Nam (VPSA), một doanh nghiệp xuất khẩu hồ tiêu của Việt Nam đã trở thành nạn nhân của vụ lừa đảo thương mại kéo dài nhiều tháng tại thị trường Karachi (Pakistan).

Ông Lê Việt Anh - Tổng Thư ký VPSA - cho biết, vụ việc bắt đầu từ tháng 3/2025 khi một đối tác nước ngoài liên hệ đặt mua số lượng lớn hồ tiêu. Tổng cộng có 21 container được giao dịch nhưng không có bất kỳ khoản đặt cọc nào.

Đáng chú ý, để tạo dựng lòng tin, đối tác này sử dụng nhiều pháp nhân trung gian khác nhau như Coco…, Khim…, United…, Shei… nhằm tạo vỏ bọc giao dịch hợp pháp. Tin tưởng vào quy mô đơn hàng và các xác nhận, doanh nghiệp Việt đã tiến hành giao hàng.

Từ cuối tháng 5 đến giữa tháng 7/2025, toàn bộ 21 container hồ tiêu đã cập cảng Karachi. Tuy nhiên, ngay sau khi hàng đến nơi, đối tác bắt đầu trì hoãn thanh toán với hàng loạt lý do như chờ ngân hàng xác nhận, đang xử lý chuyển tiền.

Không dừng lại ở đó, phía mua còn cung cấp các chứng từ thanh toán giả, đồng thời liên tục yêu cầu bổ sung hồ sơ không cần thiết nhằm kéo dài thời gian. Quá trình này kéo dài từ tháng 5 đến tháng 9/2025, khiến hàng hóa bị lưu tại cảng trong thời gian dài, phát sinh chi phí lưu container và lưu bãi lớn.

Theo đánh giá của VPSA, đây là kịch bản lừa đảo có chủ đích. Đối tác lợi dụng thời gian để đẩy chi phí lên cao, tạo áp lực tài chính buộc doanh nghiệp xuất khẩu phải nhượng bộ.

Trong bối cảnh chi phí phát sinh ngày càng lớn và nguy cơ hàng hóa bị xử lý theo quy định tại nước sở tại, doanh nghiệp Việt buộc phải chấp nhận giảm giá sâu, lên tới khoảng 25% so với hợp đồng ban đầu - thấp hơn đáng kể so với giá thị trường.

Tuy nhiên, ngay cả khi đã chấp nhận điều chỉnh giá, phía đối tác vẫn tiếp tục trì hoãn thanh toán, kéo dài đến cuối năm 2025. Kết thúc vụ việc, doanh nghiệp ghi nhận tổng thiệt hại gần 600.000 USD, bao gồm tổn thất do giảm giá bán, chi phí lưu bãi, logistics và các chi phí phát sinh khác.

Không chỉ thiệt hại tài chính trực tiếp, vụ việc còn ảnh hưởng tiêu cực đến dòng tiền, uy tín của doanh nghiệp với đối tác vận tải và ngân hàng, đồng thời gây gián đoạn hoạt động kinh doanh.

Thủ đoạn tinh vi, rủi ro lan rộng trong ngành gia vị

Vụ việc nói trên không phải là cá biệt. Theo VPSA, trong những năm gần đây, nhiều doanh nghiệp Việt Nam đã gặp phải các hình thức lừa đảo tương tự khi xuất khẩu hồ tiêu, điều, quế và các mặt hàng gia vị sang một số thị trường được đánh giá có rủi ro cao.

Điểm chung của các vụ việc là đối tác thường đặt hàng số lượng lớn để tạo sức hút, nhưng không thực hiện đặt cọc. Sau đó, kéo dài thời gian thanh toán bằng nhiều lý do, thậm chí sử dụng chứng từ ngân hàng giả nhằm đánh lừa doanh nghiệp xuất khẩu.

Khi hàng hóa đã đến cảng và phát sinh chi phí lưu kho, lưu bãi, đối tác bắt đầu gây áp lực ép giá, buộc bên bán phải chấp nhận điều kiện bất lợi để giảm thiểu thiệt hại. Trong một số trường hợp, đối tác còn tìm cách chiếm dụng hàng hóa hoặc kéo dài tranh chấp để trốn tránh nghĩa vụ thanh toán.

Trước đó, trong năm 2024, một số công ty thành viên VPSA cũng rơi vào "bẫy lừa đảo" khi xuất bán lượng lớn hồ tiêu cho một khách hàng tên Mafipro SDN BHD có địa chỉ tại Kuala Lumpur, Malaysia thông qua đại lý vận chuyển đặt tại quận 4, TP. HCM.

Tuy nhiên, khi hàng đến cảng Malaysia, lô hàng đã bị đối tượng lừa lấy ra khỏi cảng trong khi chủ hàng vẫn còn giữ bộ Vận đơn đường biển gốc, đồng nghĩa thủ tục chưa hoàn tất.

Ông Lê Việt Anh nhận định, các đối tượng lừa đảo đang ngày càng chuyên nghiệp, có sự chuẩn bị kỹ lưỡng và hiểu rõ quy trình giao dịch quốc tế. Việc sử dụng nhiều pháp nhân trung gian, giả mạo chứng từ và khai thác kẽ hở trong hợp đồng khiến doanh nghiệp rất khó nhận diện rủi ro ngay từ đầu.

Trước thực tế này, VPSA khuyến nghị các doanh nghiệp xuất khẩu cần siết chặt quy trình kiểm soát rủi ro. Cụ thể, doanh nghiệp tuyệt đối không giao hàng khi chưa có đảm bảo thanh toán phù hợp như đặt cọc, thư tín dụng (L/C) hoặc bảo lãnh ngân hàng. Đồng thời, cần xác minh kỹ thông tin đối tác qua nhiều kênh, bao gồm hệ thống thương vụ Việt Nam tại nước sở tại.

Bên cạnh đó, việc xây dựng hợp đồng chặt chẽ, đặc biệt là các điều khoản liên quan đến xử lý hàng hóa tại cảng khi phát sinh tranh chấp, được xem là yếu tố then chốt giúp giảm thiểu rủi ro.