(08/10/2025) Nam Trung bộ và Tây Nguyên: Bất chấp thời tiết cực đoan, nông nghiệp vẫn giữ ’phong độ’ tăng trưởng

Tuy chịu tác động mạnh của biến đổi khí hậu và thời tiết cực đoan, sản xuất trồng trọt tại vùng Duyên hải Nam Trung bộ - Tây Nguyên vẫn duy trì được sự phát triển ổn định.

Thu mua sầu riêng tại vườn. Ảnh: baolamdong.vn

Năng suất cao, sản lượng nhiều

Theo báo cáo của Cục Trồng trọt và Bảo vệ Thực vật (Bộ Nông nghiệp và Môi trường), ước sản xuất lúa năm 2025 của toàn vùng có tổng diện tích 785,2 nghìn ha, tăng hơn 5,6 nghìn ha so với cùng kỳ năm trước. Năng suất ước đạt 64,9 tạ/ha; tăng 1,3 tạ/ha. Sản lượng đạt 5.098,2 nghìn tấn; tăng 136,9 nghìn tấn so với năm 2024.

Nhiều địa phương vẫn duy trì diện tích đã chuyển đổi từ những năm trước và tiếp tục chuyển đổi diện tích đất trồng lúa kém hiệu quả sang sản xuất cây trồng cạn có hiệu quả kinh tế cao hơn. Tổng diện tích chuyển đổi từ đất trồng lúa sang cây trồng khác năm 2025 là 12.265,6 ha, tăng 2.855,6 ha so với năm 2024. Các loại cây trồng chuyển đổi chủ yếu thuộc nhóm cây hàng năm như: lạc, khoai lang, dưa hấu, ngô, đậu và rau các loại; cây lâu năm; trồng cỏ chăn nuôi.

Tổng diện tích cây công nghiệp chủ lực (cà phê, cao su, hồ tiêu, điều, chè...) của toàn vùng năm 2025 ước đạt 1.170,1 nghìn ha, giảm 7,8 nghìn ha so với năm 2024. Nguyên nhân giảm là do chuyển đổi một số diện tích cây cao su, điều sang trồng cây ăn quả và mục đích khác.

Tuy diện tích giảm nhưng năng suất tăng nên tổng sản lượng vẫn tăng 127,1 nghìn tấn so với năm 2024, ước đạt 2.825,6 nghìn tấn. Trong đó, tổng diện tích cà phê ước đạt 676,5 nghìn ha (chiếm 92,4% diện tích cả nước), năng suất đạt 30,7 tạ/ha, sản lượng 1.989,4 nghìn tấn (chiếm 98,7% sản lượng cả nước). So với năm 2024 diện tích tăng 0,2 nghìn ha, năng suất tăng 0,5 tạ/ha, sản lượng tăng 80,6 nghìn tấn.

Diện tích hồ tiêu của khu vực này cũng dẫn đầu cả nước, đạt 74,4 nghìn ha (chiếm 67,8%), sản lượng 198,2 nghìn tấn (chiếm 75,6%); so với năm 2024 diện tích giảm 0,4 nghìn ha, năng suất tăng 0,5 tạ/ha, sản lượng tăng 12,1 nghìn tấn.

Với cây cao su: diện tích giảm 4,2 nghìn ha, năng suất tăng 0,6 tạ/ha, sản lượng tăng 27,9 nghìn tấn. Cây điều: diện tích giảm 3,2 nghìn ha, năng suất tăng 0,3 tạ/ha, sản lượng tăng 1,8 nghìn tấn. Cây chè: diện tích giảm 0,2 nghìn ha, năng suất tăng 7,2 tạ/ha, sản lượng tăng 4,7 nghìn tấn.

Tăng thêm 15 nghìn ha cây ăn quả

Duyên hải Nam Trung bộ và Tây Nguyên là vùng sản xuất tập trung của một số cây ăn quả chủ lực, có giá trị kinh tế cao. Đây là khu vực sản xuất trọng điểm, quy mô lớn phục vụ xuất khẩu sầu riêng, chanh leo, thanh long, chuối.

Diện tích cây ăn quả chính của vùng năm 2025 ước đạt 255,6 nghìn ha, sản lượng ước đạt 2.920,7 nghìn tấn. So với năm 2024 tổng diện tích tăng 15 nghìn ha, sản lượng tăng 385,5 nghìn tấn.

Trong đó, các cây tăng nhiều nhất là sầu riêng, diện tích tăng 7,6 nghìn ha, sản lượng tăng 95,1 nghìn tấn. Chanh leo: diện tích tăng 3,3 nghìn tấn, sản lượng tăng 134 nghìn tấn. Bơ: diện tích tăng 2,4 nghìn ha, sản lượng tăng 23,6 nghìn tấn. Xoài diện tích tăng 1,2 nghìn ha, sản lượng tăng 22,3 nghìn tấn. Chuối: diện tích tăng 0,7 nghìn ha, sản lượng tăng 44,1 nghìn tấn. Thanh long có sản lượng tăng 51,8 nghìn tấn. Các cây khác cơ bản ổn định diện tích và sản lượng.

Tuân thủ 'luật chơi' của thị trường

Tại Hội nghị “Sơ kết sản xuất trồng trọt, bảo vệ thực vật năm 2025 và triển khai kế hoạch sản xuất năm 2026 tại vùng Duyên hải Nam Trung bộ - Tây Nguyên" diễn ra sáng 8/10 ở Đắk Lắk, ông Hoàng Trung - Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường nhấn mạnh nông nghiệp xanh, tuần hoàn không chỉ là xu thế mà còn là yêu cầu sống còn để tăng giá trị, tăng sức cạnh tranh của hàng Việt trên thị trường quốc tế; vì vậy, các địa phương cần chú trọng nâng cao chất lượng nông sản theo hướng phát triển bền vững.

Theo đó, đẩy mạnh chuyển đổi đất lúa kém hiệu quả sang cây ăn quả, cây ngắn ngày có giá trị cao, gắn với liên kết sản xuất - tiêu thụ và truy xuất nguồn gốc. Tăng cường tái canh cà phê, điều bằng giống mới năng suất, chất lượng tốt.

Đặc biệt lưu ý kiểm soát phát triển nóng các loại cây trồng như sầu riêng, chanh leo, hồ tiêu. Công tác quản lý mã số vùng trồng và cơ sở đóng gói phải được thực hiện nghiêm túc.

Bên cạnh đó, các địa phương cần phổ biến, hướng dẫn tuân thủ quy định EUDR của Liên minh châu Âu về chống phá rừng đối với các sản phẩm cà phê và cao su - yêu cầu mới đang ảnh hưởng lớn đến thị trường xuất khẩu nông sản Việt Nam.

Thùy Dung - Tiến Dũng

Nguồn: Tạp chí ĐT Nông thôn Việt