(26/8/2026) Tái canh cây điều ở Đồng Nai, Hội Nông dân xã Bù Đăng giúp hộ cận nghèo tăng thu nhập từ chính vườn cây già cỗi

Tái canh cây điều, nông dân làm từng phần để giữ nguồn thu

Gia đình ông Điểu Voi ở xã Phú Nghĩa có hơn 8 sào điều, phần lớn trồng trên đất đồi dốc và nhiều năm tuổi. Vụ điều vừa qua, do ảnh hưởng thời tiết, năng suất chỉ đạt khoảng 3-4 tạ/ha, trong khi những năm trước đạt khoảng 1 tấn/ha.

Năng suất giảm khiến thu nhập từ cây điều càng bấp bênh. Theo ông Voi, gia đình phải vay mượn để trang trải cuộc sống và tiếp tục đầu tư cho sản xuất.

Đất sản xuất của gia đình ông nằm trong vùng đệm quanh hồ thủy điện và chưa được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất. “Điều này khiến việc tiếp cận vốn để cải tạo vườn gặp khó khăn", ông Điểu Voi chia sẻ.

Ở thôn Cây Da, xã Phú Riềng, ông Lê Quốc Doanh đang canh tác khoảng 7ha điều 20-30 năm tuổi. Vườn đạt bình quân 2-2,2 tấn/ha, mỗi năm thu khoảng 14-15 tấn.

Theo ông Doanh, đây gần như là mức năng suất tối đa của giống điều địa phương. Muốn nâng năng suất, nông dân phải chuyển sang giống điều ghép mới.

Tại xã Đồng Tâm, Tổ sản xuất Đồng Tiến 3 do bà Vưu Thị Mai làm tổ trưởng cũng đang từng bước thay giống cũ. 300ha điều vườn điều trong Tổ được trồng từ những năm 1980, chủ yếu bằng giống địa phương.

Hầu hết các thành viên chủ yếu chọn cách làm cuốn chiếu, mỗi năm cải tạo một phần diện tích để vẫn có nguồn thu từ phần vườn còn lại. Đến nay, khoảng 20% diện tích đã được thay bằng giống ghép như AB0508, BN1 và H9.

Bà Trịnh Thị Sương, thành viên Tổ sản xuất Đồng Tiến 3 cho rằng, điều thực sinh có thời gian khai thác lâu và năng suất khá ổn định.

Trong khi đó, điều ghép có ưu thế về năng suất nhưng cần vài năm kiến thiết cơ bản trước khi cho thu hoạch ổn định. “Vì vậy, việc tái canh còn phụ thuộc khả năng đầu tư của từng hộ", bà Sương nói.

Tại xã Bù Đăng, Hội Nông dân xã đang triển khai hướng đi mới khi thực hiện mô hình hỗ trợ hội viên hộ cận nghèo cải tạo, chăm sóc vườn điều già cỗi kết hợp chăm sóc cà phê dưới tán điều, nhằm nâng năng suất và tăng thu nhập.

Mô hình được thực hiện tại gia đình bà Điểu Thị Bron, hội viên nông dân thôn Đức Thọ. Gia đình bà có 0,9ha điều khoảng 12 năm tuổi, đã bước vào giai đoạn già cỗi, năng suất thấp. Cà phê trồng xen dưới tán điều cũng chưa được chăm sóc đúng kỹ thuật.

Cán bộ Hội Nông dân xã và Câu lạc bộ Kỹ thuật nông nghiệp trực tiếp hướng dẫn gia đình bà cắt tỉa, tạo tán, vệ sinh vườn, bón phân cân đối. Hội Nông dân đồng thời hướng dẫn sử dụng thuốc bảo vệ thực vật đúng chủng loại, liều lượng, thời điểm.

Gia đình bà còn được hỗ trợ 1 bồn chứa nước, 200kg phân hữu cơ vi sinh, 100kg phân NPK cùng thuốc phòng trừ sâu bệnh và dưỡng trái.

Ông Nguyễn Thế Chung, Chủ tịch Hội Nông dân xã Bù Đăng cho biết, thời gian tới, Hội tiếp tục theo dõi, hướng dẫn kỹ thuật và đánh giá hiệu quả để có cơ sở nhân rộng mô hình, góp phần giúp các hộ khó khăn nâng cao giá trị sản xuất, tăng thu nhập và giảm nghèo bền vững.

Tái canh cây điều cần vốn, giống và vùng nguyên liệu

Sau hợp nhất, TP Đồng Nai có hơn 176.000ha điều, sản lượng khoảng 300.000 tấn điều thô/năm; là 1 trong những vùng trồng điều lớn của cả nước.

Địa phương cũng có hệ thống thu mua, sơ chế và chế biến hạt điều quy mô lớn. Một số doanh nghiệp đã đầu tư công nghệ hiện đại, phát triển sản phẩm chế biến sâu.

Tuy nhiên, bài toán đặt ra không chỉ là giữ diện tích mà còn phải nâng năng suất, chất lượng và bảo đảm nguồn nguyên liệu ổn định cho chế biến.

Tại hội nghị thúc đẩy xuất khẩu nông sản giữa Bộ Nông nghiệp và Môi trường với các hiệp hội ngành hàng mới đây, Hiệp hội Điều Việt Nam (Vinacas) đã đề nghị ngành có chính sách hỗ trợ nông dân về vốn, kỹ thuật và giống mới để tái canh, cải tạo vườn điều già cỗi. Đồng thời, phải xây dựng vùng nguyên liệu bền vững, gắn nông dân với HTX và doanh nghiệp.

Bộ Nông nghiệp và Môi trường xác định, điều là cây công nghiệp chủ lực. Đến hết năm 2025, cả nước có khoảng 300.000ha điều và đã đưa 5 giống mới vào sản xuất.

Định hướng đến năm 2030 là duy trì diện tích khoảng 280.000-300.000ha, tập trung tái canh, ghép cải tạo những vườn trên 30 năm tuổi, năng suất thấp bằng giống có năng suất và chất lượng cao hơn.

Đáng chú ý, Bộ đang nghiên cứu đề xuất Chính phủ có gói tín dụng hỗ trợ tái canh cây điều, tương tự chương trình tái canh cà phê đã từng rất thành công. Cùng với đó là đẩy mạnh chương trình giống, thâm canh, trồng xen để tăng thu nhập.

Ngành nông nghiệp cũng định hướng xây dựng mã số vùng trồng, truy xuất nguồn gốc, cơ sở dữ liệu vùng điều và thúc đẩy liên kết theo chuỗi giá trị. Các mô hình sản xuất theo GAP, hữu cơ, tuần hoàn, giảm phát thải, chuyển đổi số và nhật ký điện tử sẽ được khuyến khích để đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của thị trường xuất khẩu.

Bộ Nông nghiệp và Môi trường cho biết sẽ phối hợp với địa phương, Hiệp hội Điều Việt Nam, doanh nghiệp, HTX và tổ chức tín dụng nghiên cứu các mô hình tín dụng theo chuỗi giá trị, tín dụng xanh, bảo hiểm nông nghiệp và hợp tác công tư, qua đó huy động nguồn lực cho vùng nguyên liệu điều bền vững.